4-dniowy tydzień pracy jest w Polsce oficjalnie testowany od 1 stycznia 2026 roku. W rządowym pilotażu skróconego czasu pracy bierze udział 90 pracodawców i ponad 5 tys. pracowników — z pełnym wynagrodzeniem. Wyniki i raport MRPiPS poznamy do 15 maja 2027 roku.
Co to jest 4-dniowy tydzień pracy — dwa różne modele
Pod hasłem „4-dniowy tydzień pracy" kryją się dwa odmienne rozwiązania:
| Model | Godziny | Co się zmienia | Przykład |
|---|---|---|---|
| Redukcja (100-80-100) | 4 × 8 h = 32 h | mniej godzin, ta sama pensja | eksperymenty 4 Day Week Global |
| Kompresja | 4 × 9,5–10 h = 38–40 h | te same godziny w mniej dni | Belgia (prawo od 2022) |
Model 100-80-100 oznacza: 100% wynagrodzenia, 80% czasu pracy, w zamian za utrzymanie 100% produktywności. To ten wariant testują rządy i firmy na świecie — i to on jest podstawą polskiego pilotażu. Kompresja belgijska nie skraca pracy, tylko ją zagęszcza: pracownik ma prawo przepracować 38 godzin w 4 dni.
Obecna norma w Polsce to 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo (art. 129 Kodeksu pracy). Ośmiogodzinny dzień pracy obowiązuje w Polsce od dekretu z 1918 roku — od 107 lat.
Pilotaż skróconego czasu pracy MRPiPS — zasady i liczby
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uruchomiło program „Skrócony czas pracy z zachowaniem wynagrodzenia". Kluczowe parametry:
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Start etapu zasadniczego | 1 stycznia 2026 |
| Czas trwania | 12 miesięcy (do 31 grudnia 2026) |
| Zgłoszenia | 1 994 firm i instytucji |
| Zakwalifikowani | 90 pracodawców (sektor prywatny i publiczny) |
| Objęci pracownicy | ponad 5 000 |
| Budżet programu | ok. 50 mln zł |
| Dofinansowanie | do 1 mln zł na pracodawcę, max 20 tys. zł na pracownika |
| Redukcja czasu pracy | −10% (styczeń–czerwiec), −20% (lipiec–grudzień 2026) |
| Raport końcowy | do 15 maja 2027 |
Warunki udziału: co najmniej 75% załogi na umowie o pracę (lub powołaniu, wyborze, mianowaniu), objęcie projektem minimum 50% pracowników, zakaz pogarszania wynagrodzeń i warunków zatrudnienia oraz utrzymanie zatrudnienia na poziomie co najmniej 90% stanu wyjściowego.
Pracodawcy sami wybierają formę skrócenia: 4-dniowy tydzień, 7- lub 6-godzinny dzień pracy albo dodatkowe dni wolne. Jak ujęła to ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk: „Nie ma jednego słusznego modelu skracania czasu pracy — to przedsiębiorcy i pracownicy wydeptują ścieżki, my je później utwardzamy".
Od kiedy 4-dniowy tydzień pracy w Polsce — realny harmonogram
Stan na lipiec 2026:
- Trwa druga faza pilotażu — od lipca 2026 uczestnicy skracają czas pracy o 20% (do ok. 32 godzin tygodniowo).
- Nie ma projektu ustawy zmieniającej art. 129 Kodeksu pracy dla wszystkich pracowników. Decyzje legislacyjne mają zapaść po raporcie z pilotażu (po maju 2027).
- Realistyczny scenariusz: ewentualne zmiany kodeksowe najwcześniej od 2028 roku, prawdopodobnie etapowe (najpierw 35–36 godzin, nie od razu 32).
Uwaga na mylące nagłówki „4 dni pracy od 2026 dla wszystkich" — skrócenie dotyczy wyłącznie 90 uczestników pilotażu. Równolegle w debacie funkcjonuje postulat ustawowego 35-godzinnego tygodnia pracy — jego harmonogram i koszty analizujemy w osobnym artykule: 35-godzinny tydzień pracy — od kiedy i dla kogo?
4 dni czy 35 godzin — czym różnią się te postulaty?
| Cecha | 4-dniowy tydzień (32 h) | 35-godzinny tydzień |
|---|---|---|
| Mechanizm | cały dzień wolny | krótsze dniówki (7 h) lub mix |
| Skala redukcji | −20% czasu pracy | −12,5% czasu pracy |
| Ścieżka | pilotaż → ewaluacja → ustawa | postulat ustawowej zmiany normy |
| Dla kogo działa lepiej | praca biurowa, projektowa | produkcja, handel, usługi zmianowe |
W praktyce oba postulaty realizują ten sam cel — skrócenie czasu pracy bez cięcia pensji — różnią się tempem i rozkładem godzin. Pilotaż MRPiPS celowo testuje oba warianty jednocześnie.
Wyniki eksperymentów na świecie — co mówią liczby
Islandia (2015–2019): dwa programy publiczne objęły ok. 2 500 pracowników (ok. 1% zatrudnionych w kraju). Produktywność została utrzymana lub wzrosła, a wypalenie i stres spadły. Efekt: do 2022 roku ok. 86% islandzkich pracowników zyskało prawo do skróconego czasu pracy w układach zbiorowych.
Wielka Brytania (2022, 4 Day Week Global): największy dotąd eksperyment — 61 firm, ok. 2 900 pracowników, 6 miesięcy w modelu 100-80-100. Wyniki: 56 z 61 firm (92%) przedłużyło program, przychody firm pozostały stabilne (średnio +1,4%), liczba dni chorobowych spadła o ok. 65%, a odejścia z pracy o 57%.
Belgia (od 2022): ustawowe prawo do kompresji pełnego etatu w 4 dni — bez skrócenia liczby godzin. Skorzystał niewielki odsetek pracowników, co pokazuje, że sama kompresja (10-godzinne dniówki) jest mało atrakcyjna.
Niemcy (2024): pilotaż 45 firm — 73% uczestników kontynuowało model po zakończeniu testu.
Wniosek z badań: skrócenie czasu pracy działa najlepiej, gdy towarzyszy mu reorganizacja pracy (mniej spotkań, mniej przestojów), a nie samo „upychanie" zadań.
Argumenty przeciw i realne ryzyka
Krytycy 4-dniowego tygodnia wskazują na:
- Branże bez rezerw produktywności — w ochronie zdrowia, edukacji czy transporcie skrócenie czasu pracy wymaga zatrudnienia dodatkowych osób, nie „wyższej efektywności".
- Koszty dla MŚP — małe firmy nie mają zaplecza, by reorganizować procesy; stąd dofinansowanie w pilotażu (średnio ponad 0,5 mln zł na pracodawcę).
- Ryzyko kompresji stresu — jeśli zadań nie ubywa, 4 dni oznaczają intensywniejszą pracę; badania UK pokazały jednak spadek, nie wzrost stresu.
- Niedobory kadrowe — przy rekordowo niskim bezrobociu część sektorów nie znajdzie rąk do pracy na „piąty dzień".
To dlatego pilotaż obejmuje różne branże i oba sektory — jego celem jest właśnie sprawdzenie, gdzie model działa, a gdzie wymaga wsparcia państwa.
Co 4-dniowy tydzień oznacza dla pracownika — prawa i wynagrodzenie
W ramach pilotażu wynagrodzenie nie może spaść — to warunek umowy pracodawcy z MRPiPS. Poza pilotażem pracodawca może już dziś wprowadzić krótszy tydzień na podstawie regulaminu pracy lub układu zbiorowego (Kodeks pracy wyznacza normy maksymalne, nie minimalne). Kompletny przegląd uprawnień pracowniczych znajdziesz w artykule prawa pracownicze w Polsce .
FAQ — najczęstsze pytania
Czy 4-dniowy tydzień pracy obowiązuje w Polsce?
Nie powszechnie. Od 1 stycznia 2026 testuje go 90 pracodawców w rządowym pilotażu. Zmiana Kodeksu pracy będzie rozważana po raporcie z pilotażu (2027).
Czy przy 4-dniowym tygodniu pracy pensja jest niższa?
W pilotażu MRPiPS — nie, utrzymanie wynagrodzeń jest warunkiem udziału. Model 100-80-100 zakłada pełną pensję przy 80% czasu pracy.
Które firmy w Polsce testują 4-dniowy tydzień pracy?
90 podmiotów wyłonionych z 1 994 zgłoszeń — lista jest publiczna na stronie MRPiPS (gov.pl/web/rodzina). Wśród nich są firmy prywatne, spółki komunalne i urzędy.
4 dni po 10 godzin czy 4 po 8?
To dwa różne modele: kompresja (Belgia, 38–40 h w 4 dni) i redukcja (32 h). Badania pokazują korzyści zdrowotne głównie przy redukcji.
Kiedy poznamy wyniki polskiego pilotażu?
MRPiPS zbiera dane przez cały 2026 rok; raport końcowy ma powstać do 15 maja 2027.
Źródła
- MRPiPS, „Skrócony czas pracy — wyłoniliśmy uczestników pilotażu" (gov.pl, 15.10.2025)
- Autonomy Institute, „Going Public: Iceland's journey to a shorter working week" (2021)
- 4 Day Week Global / Autonomy, raport z pilotażu UK (2023)
- Kodeks pracy, art. 129 (normy czasu pracy)